Teithiau Cerdded Tywys Hanes Yr Wyddgrug

Teithiau Cerdded Tywys Hanes Yr Wyddgrug

Croeso i Hanes Yr Wyddgrug! Ymunwch â ni am siwrne ddifyr trwy strydoedd hanesyddol Yr Wyddgrug. Byddwch yn archwilio treftadaeth a straeon cyfoethog y dref gyfarweddol hon wrth inni grwydro strydoedd eiconig.

Bydd ein tywysyddion gwirfoddol gwybodus yn rhannu ffeithiau ac anecdotau diddorol ynglŷn â gorffennol y dref, gan wneud y daith hon yn hanfodol i chi’r selogion hanes, yn ogystal â’r rhai chwilfrydig yn eich mysg. Peidiwch â cholli‘r cyfle cyffrous hwn i durio i ddirgelion hanes tref Yr Wyddgrug. Rhowch eich sgidiau cerdded amdanoch a byddwch yn barod am antur!

Bydd y teithiau cerdded tywys yn cael eu cynnal ar y cyd â’r Farchnad Artisan ar y Suliau, sy’n digwydd ar Sgwâr Daniel Owen ac yng Nghanolfan Daniel Owen:

Dyddiau Sul, Mawrth 29, Ebrill 26, Mai 31, Mehefin 28, Gorffennaf 26, Awst 30, Medi 27 a Hydref 25, 2026

Mae’r holl deithiau yn rhad ac am ddim ond bod cyfyngu ar rifau, MAE ARCHEBU LLE YN HANFODOL. Disgwylir i bob taith bara rhwng 60 a 90 munud.

Mae wyth taith Hanesyddol i’w cael a fydd yn cael eu cynnal trwy gydol y flwyddyn a bydd testun pob taith yn cyfnewid pob mis, gyda’r daith Hanes Cyffredinol yn gyson pob mis.

Pynciau’r Teithiau

Hanes Stryd Wrecsam a Stryd Newydd

Yn ardal a ddisgrifiwyd yn y 1920au fel ardal dosbarth gweithiol, mae’r strydoedd yn cynnwys adeiladau rhestredig, yr ysgol fwrdd gyntaf, busnesau, gan gynnwys meithrinfa blanhigion, tanerdy, siopau treip. Yn Stryd Newydd, chwiliwch am dsydd â chyswllt â’r Frenhines Fictoria.

Taith Un - fe fyddwch yn darganfod hanes Stryd Wrecsam wrth ichi gerdded i lawr o’r Cross at hen garej Morris

Taith Dau – gan gychwyn o hen Garej Morris, bydd ein tywsyddion yn eich harwain trwy hanes ardal Glanyrafon, i fyny at Stryd Newydd

Hanes Yr Wyddgrug – Hanes Cyffredinol Canol Tref Yr Wyddgrug

Taith tywys sy’n olrhain geni’r Wyddgrug o’i gwreiddiau yn dilyn Goresgyngiad y Normaniaid ym 1066, trwy gythrwfl ac aflonyddwch diwydiannol y bedwaredd ganrif ar bymtheg, hyd at y rhan a chwaraeodd Yr Wyddgrug yn un o ystrywiau milwrol mwyaf yr Ail Ryfel Byd.

Taith Un - gan gychwyn ar Ffordd yr Iarll, fe fyddwch yn darganfod hanes yr ardal wrth ichi ymlwybro i fyny at hen Ysbyty’r Bwthyn ac yna dychwelyd i lawr at y brif stryd.

Taith Da - gan gychwyn ar y Stryd Fawr llawn hanes, fe fyddwch yn cerdded i lawr at yr hen Lys gyferbyn at Hallfields gynt ac at Stryd y Brenin

Tafarnau a Bragdai Yr Wyddgrug

Byddwch yn camu’n ôl i Wyddgrug Oes Fictoria wrth i ni edrych ar hanes y llu o dafarnau sydd wedi hen ddiflannu o’r Wyddgrug erbyn hyn, a’r rhai sy’n dal i sefyll. Mae’r daith gerdded hon yn pasio nifer o’r 70+ o dafarnau oedd yn y dref ar un cyfnod wrth i ni ddilyn ôl troed cenedlaethau blaenorol o bobl yr Wyddgrug. Byddwch yn synnu faint o dafarnau oedd yn y dref ar un cyfnod!

Taith Un – Byddwch yn dysgu am hanes y tafarnau niferus oedd i’w cael ar un cyfnod ar y Stryd Fawr, yn Stryd Milford ac yn Stryd Caer, yn ogystal â’r rhai sy’n dal yn agored. Mae’r daith yn cynnwys stori Pregethwr yr Anghydffurfwyr ac arth o’r enw Bruno, cwpwl o dafarnau sy’n llawn ysbrydion yn ôl y sôn, a sut y cyfrannodd un o westai’r Wyddgrug at ennill yr Ail Ryfel Byd.

Taith Dau – Byddwch yn dysgu am hanes y llu o dafarnau oedd i’w cael ar un cyfnod ar Stryd Wrecsam a Stryd Newydd. Mae’r daith yn cynnwys stori damwain balŵn anffodus, cyrch cudd gan yr heddlu ac un o’r pethau mwyaf erchyll a ddarganfuwyd yn hanes yr Wyddgrug.

Eglwysi a Chapeli Yr Wyddgrug, 2.30pm

Mae’r dro yn dechrau gydag un o emau tref Yr Wyddgrug, sef eglwys y plwyf, Santes Fair y Forwyn. Yn ystod y dro, fe gawn glywed am ymweliad John Wesley ym 1759 a datblygiad anghydffurfiaeth trwy lygaid yr amrywiol eglwysi a chapeli enwadol.

Yr Wyddgrug Fictoraidd, bywyd ac amserau Daniel Owen, lleoliad i’w gadarnhau

Yn un a anwyd yn Yr Wyddgrug ym 1836, fe’i ystyrir yn ‘Dad y Nofel Gymreig’. Roedd hefyd yn deiliwr, yn bregethwr ac yn was sifil a oedd yn fawr ei gons’yrn am y rhai llai anffodus mewn cymdeithas. Mae’r daith yn ymweld â’r lleoliadau a’r adeiladau a oedd yn gysylltiedig â Daniel ac yn archwilio sut yr aeth o dlodi truenus i’r unigolyn a gofir ac a ddathlir o amgylch y dref.

Bryn y Beili, Heneb gofrestredig gan Cadw sydd â hanes yn ymestyn yn ôl dros 900 mlynedd. Ymunwch â ni i glywed rhagor am y castell tomen a beili Normanaidd hwn, ei leoliad yn Nyffryn Alun, sut y cipiwyd y castell gan Dywysogion Cymru, sefydlu tref Yr Wyddgrug, dylanwad pobl Oes Fictoria, y dreftadaeth ddiwydiannol sy’n gysylltiedig â’r safle, Eisteddfod 1923 a’r gweddillion a’r arteffactau hanesyddol bwysig a ddarganfuwyd yn 2020.

Sut i archebu lle

I ganfod mwy o wybodaeth, gan gynnwys amseroedd penodol y teithiau, cysylltwch â TotallyMold@moldtowncouncil.org.uk neu ffoniwch 01352 758532 opsiwn 3

Tra’ch bod gyda ni yn Yr Wyddgrug, beth am wneud diwrnod ohoni a mynd i fusnesa ym Marchnad Artisan y Sul (10yb -2yp) ar Sgwâr Daniel Owen a thu mewn i Ganolfan Daniwl Owen. Am fwy wybodaeth, ewch i restriad Sunday Gathering Artisan Market

Awydd tamaid i’w fwyta neu yfed? Ar y Suliau, mae digon o ddewis o fwytai (cynghorir ichi archebu lle ymlaen llaw mewn rhai lleoliadau) a bydd nifer o siopau’r dref hefyd ar agor yn ystod y Farchnad Artisan, digon i’w weld a’i wneud yma yn Yr Wyddgrug! Ewch i restriad busnesau’r dref am fanlyion am yr hyn sydd ganddon ni ar gael yma yn Yr Wyddgrug.

Noder y Canllawiau ar gyfer y Teithiau:

Hygyrchedd a Chyfyngiadau – Mae’n bosib na fydd mynychwyr sydd ag anawsterau symudedd neu faterion eraill yn medru defnyddio rhai rhannau o’r daith ond mae llwybr arall ar gael – rhowch wybod i’ch tywysydd ar gychwyn y daith.

Dillad – Fe ddylai mynychwyr wisgo sgidiau cyfforddus / cerdded ac unrhyw ddillad diddos / dal dŵr, on dos bydd amgylchiadau’r tywydd yn ddrwg, fe roddir ystyriaeth i ohirio taith.